අදාල නැත
අදාල නැත
1977 AIR 908, 1977 SCR (2) 611, 1977 SCC (1) 677
ගැටලුවේ මූලික කාරණය වූයේ, නීතියේ නියමිත සීමාවන් තුළ නිදහසේ තම ආගම ඇදහීමට, ප්රකාශ කිරීමට සහ ප්රචාරය කිරීමට සෑම ඉන්දියානු පුරවැසියෙකුටම බලය ලබාදෙන, ඉන්දීය ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ 25 (1) වගන්තියහි, ඕනෑම පුද්ගලයෙකු පෙර ඇදහිල්ලට හැරවීමේ අයිතිය ද ඇතුළත් වේ.
කෙනෙකුගේ ආගම ප්රචාරණය කිරීමේ අයිතිය යන්නෙන් අදහස් වන්නේ පුද්ගලයෙකුගේ විශ්වාසය වෙනත් පුද්ගලයෙකුට සන්නිවේදනය කිරීමට හෝ එම ඇදහිල්ලේ මූලධර්ම හෙළි කිරීමට ඇති අයිතියක් වන අතර ඕනෑම පුද්ගලයෙකු පෙර ඇදහිල්ලට ‘පරිවර්තනය කිරීමේ’ අයිතිය ඇතුළත් නොවේ. එබැවින්, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවේ දක්වා ඇති ආගම ඇදහීමේ නිදහසට ඇති අයිතිය යටතේ ආගම හැරවීමේ අයිතිය විවර්ජනය කර ඇති අතර එය නෛතික ආරක්ෂාවක් භුක්ති විඳින්නේ නැත.
‘ප්රචාරණය’ යන වචනය පුද්ගලයාගෙන් පුද්ගලයාට හෝ තැනින් තැනට සම්ප්රේෂණය කිරීම හෝ ව්යාප්ත කිරීම යන අර්ථයෙන් වගන්තියේ භාවිතා කර ඇත. මෙම වගන්තිය තම ආගමට වෙනත් පුද්ගලයෙකු හැරවීමට අයිතියක් ලබා නොදන නමුත් එහි මූලධර්ම හෙළිදරව් කිරීමෙන් කෙනෙකුගේ ආගම සම්ප්රේෂණය කිරීමට හෝ ව්යාප්ත කිරීමට අවසර ලබා දේ.
25 වැනි වගන්තියේ අදාළත්වය සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය අවධාරණය කළේ එම වගන්තියේ දක්වා ඇති ආගමික නිදහස එක් ආගමක් සම්බන්ධයෙන් පමණක් සහතික නොවන නමුත් සියලු ආගම් එකසේ ආවරණය වන බව හා පුද්ගලයෙකු විසින්, වෙනත් ආගමක් අනුගමනය කරන පුද්ගලයන්ගේ නිදහසට සමානව, ඔහු තම අයිතිය යම් ආකාරයකින් භාවිතා කරන්නේ නම්, ඔහුට එය නිසි ලෙස භුක්ති විඳිය හැකි බවයි. කෙනෙකුට නිදහස යනු අනෙකාට සමාන ප්රමාණයකින් නිදහස වන අතර, එබැවින් ඕනෑම පුද්ගලයෙකු තම ආගමට හරවා ගැනීම, මූලික අයිතිවාසිකමක් ලෙස කිසිවක් තිබිය නොහැක.
25 (1) වගන්තිය සෑම පුරවැසියෙකුටම හෘද සාක්ෂියේ නිදහස ලබා දෙන බව අධිකරණය තීරණය කළ නමුත් හිතාමතාම එම ආගමේ මූලධර්ම පතුරුවා හැරීමේ මුවාවෙන් වෙනත් පුද්ගලයෙකු තම ආගමට හරවා ගැනීම, ආණ්ඩුක්රම ව්යවස්ථාවෙන් සහතික කර ඇති ‘හෘද සාක්ෂියේ නිදහසේ’ සාරය උල්ලංඝනය කිරීමක් බව දකිවයි.